Εδώ και έναν χρόνο, η ποδηλασία πίστας – το αγώνισμα που έχει χαρίσει τις περισσότερες διεθνείς διακρίσεις στην ελληνική ποδηλασία – παρέμενε ανέστια.
Το Ολυμπιακό Ποδηλατοδρόμιο της Αθήνας, το μοναδικό μέχρι πρότινος λειτουργικό ποδηλατοδρόμιο της χώρας, έκλεισε προσωρινά για έργα ανακαίνισης και επισκευών τον Ιούλιο του 2025, αμέσως μετά το περσινό Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Πίστας Ελίτ και Μάστερς. Οι τότε εξαγγελίες προέβλεπαν την παράδοση της εγκατάστασης στους κατεξοχήν χρήστες της, τους Έλληνες ποδηλάτες, τον φετινό Απρίλιο – την περίοδο κατά την οποία συνήθως διεξάγεται το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Πίστας Κ19 και Κ17. Παρ’ όλα αυτά, καθυστερήσεις και αναβολές κρατούν ακόμη το ποδηλατοδρόμιο κλειστό, αν και, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, η παράδοσή του δεν είναι πολύ μακριά.
Ως αποτέλεσμα, τον τελευταίο χρόνο οι Έλληνες αθλητές αναγκάζονταν να ταξιδεύουν στη Βουλγαρία και στην πλησιέστερη διαθέσιμη πίστα, αυτή της Φιλιππούπολης, προκειμένου να προπονηθούν ενόψει των διεθνών υποχρεώσεών τους με την Εθνική ομάδα, με το ανάλογο κόστος, ενώ προφανώς δεν πραγματοποιήθηκε κανένας αγώνας ποδηλασίας πίστας το τελευταίο δωδεκάμηνο, με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό για το αγώνισμα.
Την ίδια περίοδο, όμως, ένα έργο κολοσσιαίας σημασίας για την ελληνική ποδηλασία προχωρούσε, επιτέλους, μετά από μία 20ετία ταλαιπωρίας, με ρυθμούς ασυνήθιστα γρήγορους για τα ελληνικά δεδομένα: η ολοκλήρωση του ποδηλατοδρομίου των Χανίων, στην περιοχή Καθιανά Ακρωτηρίου, το οποίο παρέμενε σε εκκρεμότητα από το 2003.
Πρόκειται για ένα ανοιχτό ποδηλατοδρόμιο με πίστα 250μ, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε ως αντισταθμιστικό έργο ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, και παραδόθηκε ημιτελές, με κακοτεχνίες και σοβαρές κατασκευαστικές αστοχίες, οι οποίες δεν επέτρεψαν ποτέ τη λειτουργία του.
Έπειτα από ενέργειες του Δήμου Χανίων (στον οποίο είχε περιέλθει η χρήση του ποδηλατοδρομίου από τη ΓΓΑ το 2011 – πηγή) και τη διαρκή πίεση που άσκησαν όλα αυτά τα χρόνια τα τοπικά ποδηλατικά σωματεία, η σημερινή δημοτική αρχή, υπό τον δήμαρχο Παναγιώτη Σημανδηράκη, αποφάσισε να «αναστήσει» το ποδηλατοδρόμιο των Καθιανών, τοποθετώντας την ολοκλήρωσή του σε κορυφαία θέση του προγράμματός της. Προχώρησε σε επικαιροποίηση των μελετών, εξασφάλισε χρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και, τελικά, ολοκλήρωσε και παρέδωσε το έργο εντός χρονοδιαγράμματος πριν λίγους μήνες.
Το νέο ποδηλατοδρόμιο – το μοναδικό που, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, βρίσκεται σε λειτουργία στη χώρα μας –, δοκιμάστηκε πριν από λίγες εβδομάδες από την Εθνική ομάδα και εγκαινιάστηκε επίσημα την Τρίτη 28 Ιουλίου. Τις αμέσως επόμενες τέσσερις ημέρες, από τις 29 Ιουλίου έως την 1η Αυγούστου, φιλοξένησε με απόλυτη επιτυχία τα Πανελλήνια Πρωταθλήματα Πίστας και Όμνιουμ Ανδρών–Γυναικών Ελίτ/Κ23, Εφήβων–Νεανίδων και Παίδων–Κορασίδων.
Η σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει η δημοτική αρχή τη νέα εγκατάσταση δεν αποδεικνύεται μόνο από το σπουδαιότατο επίτευγμα της αποπεράτωσης και της παράδοσής της. Αποτυπώνεται και στην επιλογή της πρωταθλήτριας Ελλάδας Ρίτας Ελληνικάκη ως υπεύθυνης λειτουργίας του ποδηλατοδρομίου.
Τα αγωνιστικά κατορθώματα της Ρίτας ήταν ήδη γνωστά: υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα που συμμετείχε στον Γύρο Ιταλίας, διακρίθηκε σε ευρωπαϊκά και παγκόσμια πρωταθλήματα με την Εθνική ομάδα και κατέκτησε πολυάριθμα Πρωταθλήματα Ελλάδας στον δρόμο και στην πίστα.
Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας των αγώνων, όμως, αναδείχθηκε και σε σημείο αναφοράς για τη λειτουργία ολόκληρης της εγκατάστασης, φροντίζοντας εκ των προτέρων, με την εμπειρία που μόνο ένας αθλητής κορυφαίου επιπέδου μπορεί να διαθέτει, ακόμη και για την παραμικρή λεπτομέρεια, πάντοτε με το χαμόγελο στα χείλη, από τις επτά το πρωί έως πολύ αργά το βράδυ, χωρίς σταματημό. Η ιδανική οικοδέσποινα βρέθηκε στην κατάλληλη θέση και έμοιαζε να είναι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος για το γεγονός ότι ένα ποδηλατοδρόμιο λειτουργούσε επιτέλους στον τόπο της.
Εξίσου ευτυχισμένοι ήταν και οι παλιοί αθλητές που βρέθηκαν στις εξέδρες κατά τη διάρκεια των αγώνων. Ειδικά αθλητές από την Κρήτη, όπως ο Παναγιώτης Μαρεντάκης, ο Γιάννης Δρακάκης, ο Αλέξανδρος Παπαδερός, ο Άγγελος Αρμενατζόγλου, αλλά και άλλοι όπως ο Γιώργος Παγούνας, ο Γιώργος Βογιατζής, για να αναφέρω λίγους μεταξύ των πολλών, είχαν στο βλέμμα τους την ικανοποίηση της εκπλήρωσης ενός ονείρου. Μαζί της, όμως, υπήρχε και η προσμονή για τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει ο νέος χώρος τόσο στην ποδηλασία της Κρήτης όσο και σε ολόκληρη τη χώρα.
Αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο αξίζει να σταθούμε. Η Κρήτη και ειδικότερα τα Χανιά, ένας τόπος με μακρά παράδοση στην ποδηλασία, ιστορικά σωματεία και σπουδαίους αθλητές σε πρωταγωνιστικό ρόλο, αποτελούν ίσως ένα από τα καταλληλότερα μέρη για τη λειτουργία ενός περιφερειακού ποδηλατοδρομίου.
Ο ενεργότατος ποδηλατικός πυρήνας στο νησί, με κορυφαίο εκπρόσωπό του τον Τάλω Χανίων (πρώτο ποδηλατικό σωματείο της χώρας στη γενική βαθμολογία της ΕΟΠ τα 14 από τα τελευταία 24 χρόνια, όπως μας θύμισε στην ομιλία του στα εγκαίνια, ο βετεράνος αθλητής και πλέον πρόεδρος της ομάδας, Γιώργος Μαθιουλάκης), αποτελεί εχέγγυο για την άμεση αξιοποίηση του ποδηλατοδρομίου, από τις πρώτες κιόλας ημέρες μετά τα πανελλήνια πρωταθλήματα. Ήδη στους αγώνες της προηγούμενης εβδομάδας, οι τέσσερις πρώτοι σε συγκομιδή χρυσών μεταλλίων αθλητές, προέρχονται από τα Χανιά (Πελεκανάκης, Τσισμενάκη, Διαμαντάκης, Λιβανός).
Δεν πρόκειται δηλαδή για ένα έργο που κατασκευάστηκε με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή, σε ένα αόριστο και μακρινό μέλλον, ίσως αποτελέσει πόλο έλξης για νεοεισερχόμενους στην ποδηλασία. Οι άνθρωποι και τα σωματεία που θα το χρησιμοποιήσουν υπάρχουν ήδη και είναι έτοιμοι να μπουν στην πίστα από την πρώτη ημέρα. Παράλληλα, υπάρχουν άνθρωποι με βαθιά γνώση και μακρά, αδιάλειπτη σχέση με το άθλημα, οι οποίοι μπορούν να τους καθοδηγήσουν. “Υπάρχει το know how”, όπως χαρακτηριστικά μου ανέφερε ο Γιάννης Δρακάκης, πρωταθλητής Ελλάδας στο δρόμο το 2009 και το 2012.
Είναι επομένως βέβαιο ότι το ποδηλατοδρόμιο των Χανίων, ένα πραγματικό στολίδι, όπως το χαρακτήρισαν άνθρωποι της ποδηλασίας απ’ όλη την Ελλάδα που βρέθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα στα Χανιά, θα αποκτήσει ζωή αμέσως, τόσο για προπονητική όσο και για αγωνιστική χρήση.
Δεν θα προκαλούσε καμία εντύπωση αν, ήδη από την επόμενη σεζόν, βλέπαμε στη νέα εγκατάσταση αγώνες μία ή ακόμη και δύο φορές τον μήνα, από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο. Άλλωστε οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές στην Κρήτη σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας αξιοποίησης θα φανούν άμεσα, όχι μόνο στην ποδηλασία στο νησί, αλλά και στις εθνικές ομάδες.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε εξ άλλου, ότι οι σπουδαιότερες διεθνείς επιτυχίες για τη χώρα μας στην ποδηλασία πίστας κατά την τελευταία εικοσαετία ήρθαν από δύο Κρητικόπουλα: τον Γιώργο Σταυρακάκη, πρωταθλητή Ευρώπης το 2016, και τον Κωνσταντίνο Λιβανό, πρωταθλητή Ευρώπης και κόσμου το 2019. Και οι δύο αθλητές έφτασαν σε αυτές τις διακρίσεις χωρίς να υπάρχει τότε στο νησί ούτε υποψία κατάλληλης υποδομής για την προετοιμασία τους.
Για όσους, μάλιστα, αξιολογούν την αποδοτικότητα της δαπάνης δημόσιου χρήματος με όρους απτών αποτελεσμάτων, δύσκολα μπορεί κανείς να σκεφτεί πιο «value for money» επένδυση για την ελληνική ποδηλασία τα τελευταία πολλά χρόνια.
Η ανακατασκευή του ποδηλατοδρομίου των Χανίων, ενός έργου με μόνιμο χαρακτήρα και άμεσα οφέλη για την τοπική κοινωνία και το άθλημα της ποδηλασίας, κόστισε, σύμφωνα με τον Δήμο Χανίων, 8 εκατομμύρια ευρώ, προερχόμενα εξ ολοκλήρου από ευρωπαϊκούς πόρους. Αν τα αντιπαραβάλουμε με τα χρήματα που έχει κοστίσει για παράδειγμα ο Γύρος Ελλάδας την πενταετία της αναβίωσής του, και ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια, που ο προϋπολογισμός του αγγίζει ή ξεπερνάει τα 2,5 εκατομμύρια ευρώ ετησίως – χρήματα που κατά το μεγαλύτερο ποσοστό προέρχονται από τα ταμεία του κράτους (ΓΓΑ) και των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης (Περιφερειών και Δήμων) – δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα, αλλά αυτό είναι θέμα για άλλο άρθρο.
Η σύγκριση αυτή δεν έχει αξία μόνο ως κριτική για τον τρόπο με τον οποίο διατίθεται το δημόσιο χρήμα και για την αξιολόγηση της ανταποδοτικότητας της δαπάνης. Υποδεικνύει και μια διαφορετική κατεύθυνση: την επένδυση σε μόνιμες υποδομές, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιούνται καθημερινά, να υπηρετούν πραγματικές ανάγκες, να αξιοποιούνται άμεσα και να παράγουν οφέλη για δεκαετίες, σε αντιδιαστολή με πανάκριβα “στοιχήματα” που μπορεί να “βγουν”, μπορεί και όχι, αλλά που πιθανότατα για μία χώρα με περιορισμένους πόρους (και) για τον αθλητισμό, και ειδικά για την ποδηλασία, είναι πολυτέλεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, θα θέλαμε ιδανικά να δούμε αντίστοιχη κινητοποίηση των τοπικών αρχών και για δύο ακόμη εγκαταστάσεις: το κάποτε ημιτελές και σήμερα πλήρως κατεστραμμένο ποδηλατοδρόμιο των Τρικάλων που δεν λειτούργησε ποτέ, αλλά και το ιστορικό ποδηλατοδρόμιο του Σταδίου Διαγόρας στη Ρόδο, το “σπίτι” της ποδηλασίας πίστας για πολλές δεκαετίες, το οποίο όμως πλέον δεν μπορεί να φιλοξενήσει επίσημες διοργανώσεις.
Πρόκειται για δύο πόλεις με τεράστια παράδοση στην ποδηλασία, οι οποίες, όπως και τα Χανιά, διαθέτουν ήδη το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτείται ώστε να αξιοποιηθούν αντίστοιχες εγκαταστάσεις και να αρχίσουν να παράγουν οφέλη για τον ελληνικό αθλητισμό και τις τοπικές κοινωνίες από την πρώτη κιόλας ημέρα.
Κάποιοι θα πουν ενδεχομένως ότι προτρέχουμε, παρασυρμένοι από ενθουσιασμό, αλλά για εμάς, το παράδειγμα των Χανίων αποτελεί ήδη ισχυρή ένδειξη που έχει όλες τις προϋποθέσεις για να επιβεβαιωθεί άμεσα, ότι όταν υπάρχουν γνώση, επιμονή, πολιτική βούληση, ιθύνοντες με ανοιχτούς ορίζοντες και άνθρωποι του αθλήματος στις κατάλληλες θέσεις, τότε μια εγκατάσταση που παρέμενε άχρηστη επί δύο δεκαετίες μπορεί να μετατραπεί σε ζωντανό κύτταρο αθλητισμού, με άμεσα οφέλη για την τοπική κοινωνία, την ελληνική ποδηλασία και, τελικά, ολόκληρο τον ελληνικό αθλητισμό.
Καλορίζικο λοιπόν!
